//
Şema terapi, çocuklukta oluşan ve yetişkinlikte yaşam boyu devam eden derin, uyumsuz düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmeye odaklanan entegratif bir psikoterapi yöntemidir. 1990'larda Jeffrey Young tarafından geliştirilen şema terapi, özellikle kişilik bozuklukları, kronik depresyon ve tekrarlayan ilişki sorunlarında etkili sonuçlar veren bir yaklaşımdır. Bu terapi yöntemi, bilişsel davranışçı terapi, psikanaliz, bağlanma teorisi ve deneyimsel terapileri bir araya getirerek derin ve kalıcı değişim sağlar.
Bu içerik, psikoloji ve ruh sağlığı alanında uzman ekibimiz tarafından hazırlanmıştır.
Uzman psikologlarımızla ücretsiz ön görüşme yapın ve size uygun destek modelini birlikte belirleyin.
Ücretsiz başlayınŞema terapi, erken dönem uyumsuz şemaların (Early Maladaptive Schemas - EMS) tanımlanması, anlaşılması ve değiştirilmesi üzerine odaklanan uzun süreli bir psikoterapi yöntemidir. Şemalar, çocukluk ve ergenlik döneminde oluşan, yaşam boyu devam eden, kendiniz, başkaları ve dünya hakkındaki geniş kapsamlı temalar veya kalıplardır.
Şema, geçmiş deneyimlerinizden kaynaklanan, dünyayı algılama ve yorumlama biçiminizi şekillendiren zihinsel bir çerçevedir. Sağlıklı şemalar, adaptasyon ve gelişim için gereklidir. Ancak erken dönem uyumsuz şemalar, işlevsiz düşünce ve davranış kalıplarına yol açar.
Erken dönem uyumsuz şemalar şu özelliklere sahiptir:
Jeffrey Young, 18 erken dönem uyumsuz şema tanımlamıştır. Bu şemalar 5 temel alan altında toplanır.
Bu alandaki şemalar, güvenli bağlanma ihtiyacının karşılanmamasından kaynaklanır.
| Şema | Açıklama | İnanç Örneği |
|---|---|---|
| Terk edilme | Önemli insanların sizi terk edeceği inancı | "Herkes beni eninde sonunda terk eder" |
| Güvensizlik/İstismar | İnsanların sizi inciteceği veya manipüle edeceği inancı | "İnsanlara güvenilemez, beni kullanacaklar" |
| Duygusal Yoksunluk | Duygusal ihtiyaçlarınızın karşılanmayacağı inancı | "Kimse beni gerçekten anlamaz ve desteklemez" |
| Kusurluluk/Utanç | Temel olarak kusurlu ve sevilemez olduğunuz inancı | "Gerçek benliğimi gösterirsem reddedilirim" |
| Sosyal İzolasyon | Farklı ve ait olmadığınız inancı | "Hiçbir yere ait değilim, yalnızım" |
Bu alandaki şemalar, bağımsızlık gelişiminin engellenmesinden kaynaklanır.
Bu alandaki şemalar, sınır ve öz-disiplin eksikliğinden kaynaklanır.
Bu alandaki şemalar, başkalarının onayını kazanmak için kendi ihtiyaçlarınızı ihmal etmeden kaynaklanır.
Bu alandaki şemalar, duygularınızı bastırma ve yüksek standartlardan kaynaklanır.
Şema modları, belirli bir anda aktif olan şema veya şema gruplarıdır. Aynı kişi farklı durumlarda farklı modlara geçiş yapabilir. Young, dört ana mod kategorisi tanımlamıştır:
Şema terapi, hastalara Sağlıklı Yetişkin Modunu güçlendirmeyi ve uyumsuz modları azaltmayı öğretir.
Şema terapi, bilişsel, deneyimsel, davranışsal ve ilişkisel teknikleri entegre eder. Terapi süreci şu aşamalardan oluşur:
Terapist, çocukluk öykünüzü, mevcut ilişkilerinizi ve yaşam sorunlarınızı değerlendirir. Young Şema Ölçeği gibi araçlar kullanılarak baskın şemalarınız belirlenir.
Şemaların ne olduğunu, nasıl oluştuğunu ve sizin yaşamınızı nasıl etkilediğini anlamanız sağlanır. Şemalarınızın kökenini çocukluk deneyimlerinizde keşfedersiniz.
Şemalarınızı destekleyen düşüncelere meydan okuyarak, daha dengeli ve gerçekçi düşünme biçimleri geliştirirsiniz. "Flash card" gibi teknikler kullanarak günlük yaşamda şemalarla mücadele edersiniz.
Terapist, çocukluğunuzda karşılanmayan temel duygusal ihtiyaçlarınızı (güvenli bağlanma, özerklik, kendini ifade) terapötik ilişki içinde kısmen karşılar. Bu "sınırlı yeniden ebeveynlik" olarak adlandırılır.
Şema kaynaklı davranış kalıplarınızı değiştirmek için yeni stratejiler geliştirirsiniz. Örneğin, Terk edilme şemanız varsa, ilişkide aşırı bağımlılık göstermek yerine sağlıklı sınırlar koymayı öğrenirsiniz.
Şema terapi, özellikle kronik ve derin köklü psikolojik sorunlarda etkilidir:
Kişilik Bozuklukları:
Kronik Duygusal Sorunlar:
Diğer Sorunlar:
Araştırmalar, şema terapinin özellikle borderline kişilik bozukluğu tedavisinde standart BDT'den daha etkili olduğunu göstermektedir.
Şema terapi, derin ve kalıcı değişim hedeflediği için uzun süreli bir tedavi yöntemidir:
Grup şema terapisi, bireysel terapiye ek olarak veya tek başına uygulanabilir ve tedavi sürecini hızlandırabilir.
Şema Terapi vs BDT:
Şema Terapi vs Psikanaliz:
Şema Terapi vs Diyalektik Davranış Terapisi (DBT):
Şema terapi, online terapi formatında da etkili bir şekilde uygulanabilir. Online şema terapisinde:
Online format, özellikle coğrafi erişim ve esneklik açısından avantaj sağlar.
Aşağıdaki durumlardan herhangi birini yaşıyorsanız, şema terapisinden faydalanabilirsiniz:
Şema terapi, değişime uzun vadeli bir taahhüt gerektirir. Hızlı çözüm aramak yerine, derin ve kalıcı değişim hedefliyorsanız uygun bir seçimdir.
Şema terapi, çocuklukta oluşan erken dönem uyumsuz şemalarınızı tanımlayarak ve değiştirerek derin ve kalıcı değişim sağlayan güçlü bir terapi yöntemidir. Bilişsel, deneyimsel ve ilişkisel teknikleri entegre eden şema terapi, özellikle kronik duygusal sorunlar, kişilik bozuklukları ve tekrarlayan yaşam problemlerinde etkili sonuçlar vermektedir.
Yaşamınızdaki tekrarlayan olumsuz kalıpların kökeni çocukluk deneyimlerinizde yatıyorsa, şema terapi sizin için uygun bir seçenek olabilir. Uzman bir şema terapisti ile çalışarak, geçmişin kalıplarından kurtulabilir ve daha sağlıklı, daha tatmin edici bir yaşam inşa edebilirsiniz. Şema terapisi, sadece semptomlarda hafiflik sağlamaz, aynı zamanda kendinizle ve başkalarıyla ilişkinizde temel bir dönüşüm yaratır.
